G76 Çevrimi | Diş Çekme ve Vida Açma

CNC torna makinelerinde diş çekme ve vida açma işlemleri için, ayrıca çeşitli uç açılarında iki ağızlı ve çok ağızlı diş açma işlemleri için de kullanılan G76 çevrimini tüm detaylar ve örnekler ile bu yazımızda anlattık.

0
5118

G76 Çevrimi

G76 çevrimi, CNC Torna makinelerinde diş çekme ve vida açma işlemleri için kullanılır.

CNC makinelerinde basit diş çekme işlemleri için G92 çevrimi de kullanılmaktadır ve G76 çevrimi kullanıcılara daha kompleks ve karışık bir çevrim gibi görünebilir. Ancak çok ağızlı diş açma, diş açılarının belirlenmesi gibi konularda sağladığı esneklik nedeni ile G92 çevriminden çok daha esnek ve kullanışlıdır. Özellikle yazılması gereken kod miktarı G92 ve G32 çevrimlerine kıyasla çok daha azdır.

Bu çevrimde kesici uç; çevrimde belirlenen ölçüler ışığında talaş kaldırarak P (diş yüksekliği) derinliğine ulaşıncaya kadar otomatik olarak devam eder.

G76 Çevrimi Formatı

CNC Tornalarda G76 çevrimi kontrol ünitesinin modeline göre tek yada iki satır olarak yazılabilmektedir. Eski nesil kontrollerde tek satırlık format kullanılırken yeni nesil kontrol ünitelerinde iki satırlık formatta yazılmaktadır. Eğer kontrol üniteniz çok eski ise tek satırlık formatı dikkate alabilirsiniz ancak hangi formatı kullanacağınızdan emin değilseniz mutlaka iki satırlık formatı kullanınız. Son 20-25 yıldır piyasaya sürülen kontrol ünitelerinde “iki satırlık” format kullanılmaktadır.

Fanuc 6T/10T/11T/15T

G76 Diş Çevrimi için tek satırlık (Tip 1 olarak da bilinmektedir) format:
G76 X.. Z.. I.. K.. D.. A.. P.. F.. ;

Parametreler

X : Diş dibi çapı (İç çap yada dış çapta)
Z : Diş boyu (Z ekseninde dişin son bulacağı pozisyon)
I : Konik diş çekme için koniklik miktarı (Tam boydaki toplam açı girilmeli ve düz dişler için I0 olarak yazılmalıdır.)
K : Diş derinliği (Diş yüksekliği)
D : İlk pasoda kaldırılacak paso miktarı
A : Diş dibi açısı (Örneğin metrik için 60)
P : Diş profil (Uç) açısı (0,29,30,55,60,80 derece gibi..)
F : Hatve (Adım)

Fanuc 0T/16T/18T/20T/21T

G76 Diş Çevrimi için en sık kullanılan ve yeni kontrol ünitelerinin tamamında geçerli olan iki satırlık (Tip 2 olarak da bilinmektedir) format:
G76 P(aabbcc) Q.. R.. ;
G76 X.. Z.. R.. P.. Q.. F.. ;

Parametreler

İlk Satır:
P : P değeri 6 basamaktan oluşur ve çevrimdeki üç değerin belirtilmesini sağlar. Sırası ile;
aa : Finiş pasosunun tekrar sayısı
bb : Diş açma sonundaki pahın boyu (Adımın katı olarak bildirir.(0 – 9,9 x F) aralığında değer alır.
cc : Diş profil açısı (0,29,30,55,60,80 derece gibi..)
Q : Minimum talaş derinliği
R : Finiş paso miktarı ( R’ye değer verilmediğinde FANUC kontrollerde #5141 nolu parametredeki değer alınır.).
İkinci Satır:
X : Diş dibi çapı
Z : Diş boyu (Z ekseninde dişin son bulacağı pozisyon)
R : Var ise dişteki koniklik ölçüsü ( (Başlangıç çapı-Bitiş Çapı)/2 olarak hesaplanır. Hesaplama sonucu pozitif ve negatif değer çıkabilir ve koniğin yönünü belirttiği için sonuç olduğu gibi yazılmalıdır. Örneğin : R14 yada R-14 gibi. Düz dişlerde kullanılmaz yada 0 olarak yazılır.)
P : Diş derinliği (Yüksekliği – Mikron cinsinden ve yarıçapta)
-Metrik için: P= ( 0.6134 x F ) / 2
-WhitWorth için: P= ( 0.640 x F ) / 2
Q : İlk pasodaki dalma miktarı (yarıçap olarak mikron cinsinden)
F : Hatve (Adım)


Not:
İlk satırda yazılan P, Q ve R değerleri ile ikinci satırda yazılan P, Q ve R değerlerini birbirine karıştırmayınız.

Not: G76 çevriminde her pasodaki dalma miktarı otomatik olarak belirlenmektedir.

İki Ağızlı Diş Çekme

CNC torna tezgâhlarında G76 çevrimi ile iki ağızlı diş çekme ve iki ağızlı vida açma işlemleri de yapılabilir. Burada G76 diş çevrimi aynen kullanılır.

Dikkat edilecek husus çevrimin Z eksenindeki başlangıç noktası ve birinci dişin başlangıç noktasıdır. İkinci ağız ise (+Z) ekseninde adımın yarısı kadar geriden başlar.

Bir örnekle açıklamak gerekirse birinci ağızın Z0. noktasında başladığını düşünelim. Eğer diş adımı 4mm. ise (Adım yani hatve = 4mm.) diş çekme işlemi Z2. noktasından başlatılarak iki ağızlı diş çekme işlemi gerçekleştirilir.

Ağız sayısına göre adımı bulmak için; adım ağız sayısına bölünür, çıkan değer ilk ağız açılırken kullanılan Z değerine eklenir.

Örnek: M16 x 4 P2 (M16= Diş üstü çapı, 4= Vida adımı, P2= Vida ağız sayısı) değerleri verilen bir vidada vida adımı: 4/2=2mm olur. İkinci dişin başlangıç noktası 0+2=2 olur. Çevrimde çevrimin başlangıç noktasına Z2 yazılır. Size önerim uygulamaya geçmeden önce aşağıda verilmiş örnekler üzerinden konuyu tekrar incelemenizdir.

Dikkat Edilecek Hususlar

  • G32 ve G92 komutları ile diş açma sırasında uyulması gereken kurallar ve alınması gereken önlemler G76 komutu için de geçerlidir.
  • Çevrim esnasında program akışı durdurulur ve manuel hareket ile müdahale yapılırsa programa tekrar devam etmeden önce eksenler mutlaka durdurulan yere manuel olarak getirilmeli ve oradan devam edilmelidir.
  • G76 çevrimi asla G96 modunda uygulanmaz. Mutlaka G97 (sabit iş mili devri) seçilmiş olmalıdır.
  • G76 çevriminin kaç pasoda tamamlanacağı veya istenilen paso adedinde diş açmanın tamamlanması için ilk paso derinliğinin hesaplanması gerekir.
G76 paso derinliği formülü
G76 paso derinliği formülü
  • G76 diş çevrimi, dişin bir yanak yüzeyi boyunca her defasında eşit miktarda talaş miktarı kaldıracak şekilde paso miktarlarını düzenler.
G76 Çevrimi - Paso işleme sıralaması
G76 Çevrimi – Paso işleme sıralaması
  • Toplam derinlik paso sayısı artıkça artar, kaldırılan talaş miktarı paso artıkça azalır.

G76 Çevrimi Örnekleri

G76 Diş Çevrimi ile Diş Çekme Örneği – 1

G76 çevrimi ile diş çekme CNC program örneği
G76 çevrimi ile diş çekme CNC program örneği
O3453; Program adı
T0101; 1 nolu takımı 1 nolu telafiye göre çağır.
G50 S2500; Max ayna devrini 2500 dev/dk. ile sınırlandır.
G96 M4 S180; Aynayı saat ibresi yönünde döndür. Sabit kesme hızını 180m/dk. al.
G0 X25 Z2 M8; Parçaya emniyetli yaklaş ve soğutma sıvısını aç.
G71 U2 R1; Boyuna kaba boşaltma çevriminde her defasında 2mm talaş kaldır ve geri dönüşte 1mm geri çekil.
G71 P1 Q2 U0.6 W0.1 F0.25; Çevrim 1 nolu satırda başlayıp 2 nolu satırda bitsin çapta 0.6 mm boyda 0.1mm finiş payı kalsın. İlerleme hızı 0.25 mm/dev olsun.
N1 G1 G42 X8.5 F0.1; Çevrimin 1 nolu satırda başlasın. Takım uç yarıçap telafisi sağda. G70 çevrimimi için geçerli ilerleme miktarı 0.1 mm/dev ile X ekseninde verilen koordinata git.
Z0; Z ekseninde verilen koordinata git.
X12 Z-1.75; X ve Z ekseninde verilen koordinata git.
G1 Z-30; Z ekseninde verilen koordinata git.
X20; X ekseninde kesiciyi verilen koordinata geri çek.
N2 G40; Çevrimi 2 nolu satırda bitir. Takım yarıçap telafisi iptal.
G0 X200 Z200 M9; Takımı güvenli noktaya çek ve soğutma sıvısını kapat.
T0303; 3 nolu takımı 3nolu telafiye göre çağır.
G97 M4 S3500; Aynayı saat ibresi yönünde 3500 dev/dk. sabit devir ile döndür.
G0 X25 Z2 M8; Parçaya emniyetli yaklaş ve soğutma sıvısını aç.
G70 P1 Q2; Finiş paso çevrimi 1 ve 2 nolu satırlar arası tekrarla
G0 X200 Z200 M9; Takımı X200, Z200 noktasına çek, soğutma sıvısını kapat.
T0505; 5 nolu takımı 5 nolu telafiye göre çağır.
G50 S2500; Max ayna devri 2500 dev/dk. ile sınırlandır.
G96 M4 S90; Ayna saat ibresi tersi yönünde dönsün. Sabit kesme hızı tablodan 90m/dk. alınsın.
G0 X13 Z2 M8; Parçaya emniyetli yaklaş ve soğutma sıvısını aç.
G0 Z-28; Çevrimin başlangıç noktası olan Z -28 noktasına git.
G75 R1; R1:Kanal açma çevriminde geri çekilme miktarı 1mm
G75 X9.8531 Z-30 P2000 Q2800 F0.1; X9.8531: Kanal işleme bitiş çapı, Z-30: Kanalın bittiği nokta, P2000: Her kademedeki talaş alma miktarı 2mm, Q2800: Kesicinin her talaş alma işleminden sonraki yana kayma miktarı 2.8mm, F0.1: İlerleme hızı 0.1 mm /dev olsun.
G0 X200 Z200 M9; Takımı X200, Z200 noktasına çek, soğutma sıvısını kapat.
T0707; 7 nolu takımı 7 nolu telafiye göre çağır.
G97 M3 S500; Aynayı saat ibresi yönü 500dev/dk. sabit devir ile döndür.
G0 X13 Z2; Parçaya emniyetli yaklaş ve soğutma sıvısını aç.
G76 P020060 Q300 R0.05; (P020060)- 02: Finiş paso 2 kez tekrarlanacak. 00:Diş açma sonunda pah bırakılmayacak. 60:Diş açısı (Derece / Metrik Vida) Q300:Minimum talaş derinliği 300 mikron (0.3mm) R0.05:Finiş paso payı 0.05mm
G76 X9.8531 Z-27 P1073 Q300 F1.75; X9.8531: Vida diş dibi çapı, Z-27: Vidanın bitiş noktasının Z ekseni koordinatı, P1073:Vida diş yüksekliği 1073 mikron (1.073 mm) Q300 : İlk pasodaki dalma miktarı 300 mikron (0.3 mm), F1.75:Vida adımı (1,75 mm)
G0 X200 Z200 M9; Takımı X200, Z200 noktasına çek, soğutma sıvısını kapat.
M30; Programı bitir, kursörü başa döndür.

G76 Diş Çevrimi ile Diş Çekme Örneği – 2

G76 Diş çevrimi ile diş çekme CNC program örneği
G76 Diş çevrimi ile diş çekme CNC program örneği
N10 G97 S800 M03;
G00 X30.0 Z5.0 T0303;
G76 P021060 Q100 R100;
G76 X18.2 Z-20.0 P900 Q500 F1.5;
G00 X50.0 Z-20.0;
G76 P021060 Q100 R100;
G76 X38.2 Z-52.0 P900 Q500 F1.5;
G00 X200.0 Z200.0;
M30;

G76 Çevrimi Eğitim Videoları

Video – 1 – G76 ile Vida Açma

 

Video – 2 – G76 ile Withworth Diş Açma

 


Fazlası mı Gerekiyor?

Gönüllülerimiz birlikte çalışarak makine çevirisi kullanmadan burada yayınlanan makaleleri kendi ana dillerinde sizin için özenle hazırladılar. Konu ile ilgili daha fazla bilgi için tüm sitede arama yapabilirsiniz. Herhangi bir konuda destek almak, soru sormak, yayınlanmış bir makaleyi daha iyi hale getirmek yada görüş bildirmek için CNCarea.com forumlarında tartışma başlatabilir ve bize katılabilirsiniz.


Önceki İçerikCNC Torna | Parça Ve Takım Sıfırlama
Sonraki İçerikCNC Torna | G90 Çevrimi | Kaba Boşaltma