G02 ve G03 Kodu | Dairesel İnterpolasyon

Bu yazımızda; CNC makinelerinde G02 ve G03 kodları ile dairesel interpolasyon hareketlerinin nasıl yapıldığını, I, J, K, R parametrelerinin ne anlama geldiğini ve G17, G18, G19 gibi düzlem seçimi kodlarının nasıl kullanılacağını detaylı olarak örnekler ile anlatıyoruz.

0
1523

G02 ve G03 CNC Kodu

G02 ve G03 kodları CNC makinelerinde dairesel interpolasyon hareketi yapmak için kullanılan G kodlarıdır. CNC Torna ve İşleme Merkezi tezgahlarında aynı amaçla kullanılmaktadır. G02 kodu saat yönünde (CW) dairesel interpolasyon, G03 kodu ise saat yönünün tersinde (CCW) dairesel interpolasyon hareketi yapmak için kullanılır.

Radyüs, ark ve dairesel kesimlerin yapılması için kullanılan G02 ve G03 kodları modal kodlardır ve sisteme G00 yada G01 gelene kadar aktif kalırlar. Dolayısı ile G02 ve G03 komutlarının sonlandırılması istendiğinde doğrusal interpolasyon komutu olan G01 komutunun sistemde kullanılması gerekir.

Dairesel interpolasyon komutu olan G02 kodu ve G03 kodu da G01 kodu gibi kesme hareketi yapmak için tasarlanmış kodlardır ve F_ ( Feedrate – İlerleme ) parametresi ile birlikte kullanılmalıdır. F_ değişkeninin yazılmaması halinde sistem daha önce kullanılmış en son F_ değerini geçerli kabul edecektir. G02 ve G03 komutları kullanılırken F_ ilerlemesi belirtilmemiş olsa dahi program içerisinde daha önce verilen son F__ ilerleme bilgisi sistem tarafından direkt kabul edilecek ve dairesel interpolasyonun ilerleme hızını değiştirecektir.

Absolute ve Incremental Sistem

CNC İşleme Merkezi tezgahlarında G02 ve G03 kodu ile birlikte kullanılan G90 ve G91 komutları hareketin mutlak (absolute) yada artımsal (incremental) olmasını belirler. CNC Tornalarda ise G90 ve G91 kullanılmaz ve bunun yerine eksen isimleri satır içerisinde değiştirilerek hareketin tipi seçilir. Aşağıdaki tablo CNC makinelerinde mutlak (absolute) ve artımsal (incremental) sistemler arasında nasıl geçiş yapılabileceğini göstermektedir.

CNC TornaCNC İşleme Merkezi
Hareket KoduG00, G01, G02, G03 vb.G00, G01, G02, G03 vb.
Mutlak (Absolute) sistemX, Z, C vb.G90
Artımsal (Incremental)U, W vb.G91
Mutlak sistem örnekG02 X10. Z10. ;G90 G02 X10. Z10. ;
Artımsal sistem örnekG02 U10. W10. ;G91 G02 X10. Z10. ;

Mutlak (Absolute) sistem kullanıldığında takımın makine üzerinde tam olarak hangi pozisyona (koordinata) gideceği belirtilirken artımsal (incremental) sistemde takımın bulunduğu yerden ne kadar gideceği belirtilir.

G02 ve G03 Kodu Formatı

CNC Torna için G02 Kodu

G02 X(u) Z(w) R_ F_ :
CNC Torna için G02 kodu
CNC Torna için G02 kodu

CNC Tornada G02 kodu saat yönünde dairesel interpolasyon yapmak için kullanılır. Hareketin yönü ve kullanılma şekli yukarıda görülmektedir.

CNC Torna için G03 Kodu

G03 X(u) Z(w) R_ F_ :
CNC Torna için G03 kodu
CNC Torna için G03 kodu

CNC Tornada G03 kodu saat yönü tersinde dairesel interpolasyon yapmak için kullanılır. Hareketin yönü ve kullanılma şekli yukarıda görülmektedir.

CNC Freze için G02 Kodu

G17 G02 X_ Y_  R_ F_ ;
G18 G02 X_ Z_  R_ F_ ;
G19 G02 Y_ Z_  R_ F_ ;

CNC işleme merkezinde G02 kodu saat yönünde dairesel interpolasyon yapmak için kullanılır. CNC frezelerde üç eksen bulunduğundan sisteme dairesel interpolasyonu hangi iki eksende yapmak istediğinizi belirtmek gerekir. Bu nedenle G17, G18 ve G19 düzlem seçme komutlarından birini kullanmak gereklidir. Komut ile birlikte düzlemi belirtmemeniz durumunda sistem son seçilen düzlemi, hiç seçilmemiş ise sistem tarafından açılışta otomatik seçilen düzlem (genelde X ve Y, yani G17) geçerli olur.

CNC Freze için G03 Kodu

G17 G03 X_ Y_  R_ F_ ;
G18 G03 X_ Z_  R_ F_ ;
G19 G03 Y_ Z_  R_ F_ ;

CNC işleme merkezinde G03 kodu saat yönünün tersinde dairesel interpolasyon yapmak için kullanılır. Düzlem seçimi konusunda G17, G18 ve G19 durumu G03 için de geçerlidir.

Düzlem Seçimi ve I,J,K Parametreleri

Düzlem Seçimi

G02 ve G03 kodu standart olarak 2 eksende dairesel interpolasyon yapmak için kullanılır. 2 eksen bir makinede zaten toplamda iki eksen olduğundan sistem G02 veya G03 komutu ile bu iki eksende dairesel interpolasyon yapacaktır. Ancak ikiden fazla eksene sahip bir makinede program yazıyor isek, ki CNC işleme merkezini örnek verebiliriz, -bu durumda sisteme dairesel interpolasyonun hangi iki eksende yapılacağını belirtmek gerekir. Aşağıdaki tablo hangi G kodlarının hangi düzlemi iki eksen için aktif ettiğini göstermektedir.

G17XY Düzlemi
G18XZ Düzlemi
G19YZ Düzlemi

I, J ve K Parametreleri

G02 ve G03 kodları ile birlikte R parametresi veya I,J,K parametrelerinden biri kullanılabilir. R parametresi sisteme direkt olarak radyüs miktarını belirtirken I,J ve K parametreleri radyüs merkezini belirtmek için kullanılır. Dolayısı ile aynı hareketi yapmak için farklı yöntemlerdir ancak modern kontrol ünitelerinin hepsi R parametresini desteklemektedir. I,J ve K parametreleri eski nesil kontrollerde kullanılmaktadır. Dolayısı ile I,J veya K kullanarak radyüs merkezini hesaplamak, daha sonra yapılacak radyüs hareketini adım adım programlamak gereksizdir ve bu nedenle R parametresi kullanmak daha kolay ve verimlidir.

Aşağıdaki tablo I, J ve K parametrelerinin hangi eksen için yayın merkeze ulan uzaklığını belirttiğini ve yöne göre pozitif ve negatif olma durumlarını (K gösterilmemiştir) göstermektedir.

I : X ekseni için yayın başlangıç noktasından yayın merkezine olan uzaklık
J : Y ekseni için yayın başlangıç noktasından yayın merkezine olan uzaklık
K : Z ekseni için yayın başlangıç noktasından yayın merkezine olan uzaklık
G02 ve G03 için I,J ve K parametrelerinin açıklaması
G02 ve G03 için I,J ve K parametrelerinin açıklaması

Not : I, J ve K parametreleri sadece bilgi olması açısından paylaşılmıştır. R parametresi kullanımı daha kolaydır ve bütün modern kontrol ünitelerinde mevcuttur.

G02 ve G03 Kodu Örnekleri

CNC Torna için G02 ve G03 Örneği

CNC Torna için G02 ve G03 Kodu Örnek CNC Programı
CNC Torna için G02 ve G03 Kodu Örnek CNC Programı
N10 G50 S2000;
G96 S200 M03;
G42 G00 X35.0 Z5.0 T0303 M08;
G01 Z-20.0 F0.2;
G02 X67.0 Z-36.0 R16.0; (G02 X67.0 Z-36.0 I16.0 K0)
G01 X68.0;
G03 X100.0 Z-52.0 R16.0; (G02 X100.0 Z-52.0 I0 K-16.0)
G01 Z-82.0;
G40 G00 X200.0 Z200.0 M09;
M30;

CNC Freze için G02 Örneği

CNC İşleme Merkezi için G02 ve G03 kodu Program Örneği
CNC İşleme Merkezi için G02 ve G03 kodu Program Örneği
O0003;
N20 G54 G90;
N25 T01 M6;
N30 S1500 M03;
N35 G94 F800;
N45 G00 X30 Y0 Z10;
N50 G43 G00 Z–5 H1;
N55 G01 X90;
N60 G02 X120 Y30 I30 J0;
N65 G01 Y70;
N70 G02 X90 Y100 I0 J30;
N75 G01 X30;
N80 G02 X0 70 R30;
N85 G01 Y30;
N90 G02 X30 Y0 R30;
N95 G00 Z200;
N100 M05 M09;
N105 M30;

 

“G02 ve G03 kodları ile ilgili tüm örnekleri görmek için buraya tıklayınız.”

 


Fazlası mı Gerekiyor?

Gönüllülerimiz birlikte çalışarak makine çevirisi kullanmadan burada yayınlanan makaleleri kendi ana dillerinde sizin için özenle hazırladılar. Konu ile ilgili daha fazla bilgi için tüm sitede arama yapabilirsiniz. Herhangi bir konuda destek almak, soru sormak, yayınlanmış bir makaleyi daha iyi hale getirmek yada görüş bildirmek için CNCarea.com forumlarında tartışma başlatabilir ve bize katılabilirsiniz.


Önceki İçerikMitsubishi CNC | M70-M80 Serisi | GX Developer ile PLC Programlama
Sonraki İçerikG01 Kodu | Doğrusal İnterpolasyon