CNC Freze | G81 Çevrimi | Puntalama ve Havşa Açma

Bu yazımızda; CNC Freze makinelerinde G81 komutu ile kademesiz delik delme, puntalama ve havşalama işleminin nasıl yapılacağını detaylı olarak örnekler ile anlattık.

0
767

G81 Çevrim Açıklaması

CNC İşleme Merkezlerinde (CNC Freze makinelerinde) derin olmayan ve tek seferde delinebilecek deliklerin delinmesi, normal matkaptan önce merkezlemesi amacıyla puntalama ve mevcutta delinmiş deliklere havşa açmak için G81 çevrimi kullanılır.

Derin delikleri delme esnasında talaşın sıkışmasını engellemek ve talaşı parça dışına boşaltmak için G83 çevrimi kullanılmalıdır -zira G81 çevrimi delinecek deliği herhangi bir geri çıkma hareketi yapmadan tek seferde delmektedir. Tahmin edeceğiniz üzere derin deliklerde G81 komutu kullanarak tek seferde delik delmeye çalışmak talaşın matkap içerisinde sıkışmasına ve makinenizin zorlanması ile takımın kırılması gibi sonuçlar doğuracaktır.

G81 Çevrimi Nasıl Çalışır?

Bu çevrimle takım programda belirtilen koordinata gider, R ile belirtilen Z yüksekliğine hızla yaklaşır, Z.. ile verilen derinliğe F ile belirtilen ilerleme hızı ile iner ve tekrar R mesafesine hızlı hareket ile çıkar. Sonrasında başka bir koordinat verilmiş ise oraya hareket eder ve G80 komutu verilene kadar çevrim devam eder.

Ayrıca bakınız:
“CNC Freze | G83 Çevrimi | Gagalayarak Delik Delme”

CNC Freze makinelerinde tek seferde derin olmayan deliklerin delinmesi, delik delecek matkaplara kılavuzluk etmesi adına punta açılması ve delinmiş deliklere havşa açmak için kullanılan G81 çevrimi aşağıdaki formata göre yazılır ve programlanır.

G81 Çevrim Formatı

G81 X… Y… Z… R… K… F…

Parametreler

G81 : Kademesiz delik delme ve puntalama çevrim kodu
X : Delik konumu X koordinatı
Y : Delik konumu Y koordinatı
Z : Delik derinliği
R : Matkabın delik delmeye başlayacağı nokta ( Yaklaşma mesafesi )
K : Tekrar sayısı
F : Delik delme için takımın ilerleme miktarı

Dikkat Edilecek Hususlar

  • Deliğin delineceği X ve Y koordinatları genelde aynı satırda verilmez. Bunun yerine makine program içerisinde ilk delik koordinatına gönderilir ve sonrasında G81 çevrimi ile delik delme işlemi başlatılır.
  • Genel olarak çevrim K ile tekrarlatılmaz.
  • İlk iki maddede yazılanlar piyasada kullanıcıların genel olarak uyguladığı yöntemleri anlatmaktadır. Komut formatı teknik açıdan uygun yazılmıştır, bilmenizi istediğim komut burada anlattığımız şekilde yazılabilir ve uygulanabilir olmasına rağmen gerek programın kontrolünün kolay olması, gerek yazım kolaylığı nedeni ile ilk iki madde piyasada sıklıkla karşılaşılan durumdur.
  • G81 çevrimi genelde G98 komutu ile kullanılır. G98 ve G99 komutu ile ilgili detayları sitemizde bulabilirsiniz.
G81 çevriminin G98 ve G99 komutu ile kullanılmasına göre oluşacak favranış farkları
  • G81 çevrimi sıklıkla puntalama ve havşa açma işlemleri için kullanılır.
  • G81 çevrimi kullanıldıktan sonra çevrim G80 komutu ile mutlaka iptal edilmelidir. G80 ile iptal edilmemesi durumunda makineniz program içinde geçen her farklı koordinata G81 satırında belirtilen şartlar ile delik delecektir.
  • Komutun G98 ile kullanılması durumunda “delik delinecek koordinatlar arasında hareket ederken” ilk deliği delmeye giderken kullandığı Z yüksekliğini kullanacaktır.
  • Komutun G99 ile kullanılması durumunda “delik delinecek koordinatlar arasında hareket ederken” R yüksekliğini kullanacaktır.
  • G81 çevrimi sırasında program akışı durdurularak bazı manuel hareketler yaptırılırsa programa tekrar başlamadan önce yine manuel olarak mutlaka programın durdurulduğu noktaya gelinmiş olunmalıdır.
  • G81 komutu MDI modu altında çalıştırılmaz. Teknik açıdan makine tipi, kontrol ünitesi tipi ve parametreler ile ilgili olsa da MDI modu altında çevrimlerin çalıştırılmaması iş güvenliği ve iş parçasının doğru işlenmesi adına daha uygundur.
  • G81 komutu yazılan satırlarda M98 ve M99 komutları kullanılmazlar.

G81 Çevrim Örnekleri

Örnek – 1

CNC İşleme Merkezi için G81 ile delik delinecek örnek iş parçası teknik resimi

O0001 ; 1 no.lu program
T2 M6 ; 2 numaralı takımı al.
M03 S1500 ; Fener milini saat yönünde 1500 dev/dk. ile döndür.
G43 H2 Z30 M08 ; 2 nolu takım boy telafisini kullanarak Z30’a git ve soğutma sıvısını aç.
G90 G00 G54 X30 Y15 ; Hızlı hareket ile ilk deliğin merkezine git.
G98 G81 Z-18 R5 F200 ; G81 çevrimini kullanarak (Yukarıda başlattığımız X30,Y15) 18mm. derinliğinde ve 200mm/dak. kesme ilerlemesi ile delik del. Delme işlemi bittikten sonra Z30 noktasına geri dön ve sonraki delik merkezine hareket et. ( G98 kullandığımız için Z30’a kalkıp oradan diğer deliğe geçecek. Eğer G99 kullansa idik takım R mesafesinde (5mm.) diğer delik merkezine gidecek idi.
Y40 ; 2 no.lu deliğin koordinatı
X80 ; 3 no.lu deliğin koordinatı
Y15 ; 4 no.lu deliğin koordinatı
G80 ; Çevrimi iptal et.
G28 G91 G00 Z0 ; Z eksenini referansa gönder.
M30 ; Program sonu


Fazlası mı Gerekiyor?

Gönüllülerimiz birlikte çalışarak makine çevirisi kullanmadan burada yayınlanan makaleleri kendi ana dillerinde sizin için özenle hazırladılar. Konu ile ilgili daha fazla bilgi için tüm sitede arama yapabilirsiniz. Herhangi bir konuda destek almak, soru sormak, yayınlanmış bir makaleyi daha iyi hale getirmek yada görüş bildirmek için CNCarea.com forumlarında tartışma başlatabilir ve bize katılabilirsiniz.


Önceki İçerikEncoder Nedir?
Sonraki İçerikCNC Freze | G83 Çevrimi | Gagalayarak Delik Delme