CNC Eğitim | Operatör Paneli | Tuşlar ve Anlamları

CNC Makinelerinde operatörlerin en sık kullandığı panellerden olan CNC Operatör Panelleri üzerindeki tuşları ve bu tuşların ne amaçla kullanıldığını bu yazımızda detaylı olarak anlatıyoruz.

0
2181

Giriş

CNC makinelerinde program yazmak, veri girişi yapmak ve ekranlar arasında geçiş yapmak için kontrol ünitesini üreten firmaların tuş panelleri kullanılmaktadır. Ancak makine ile ilgili aksesuarları çalıştırmak, kontrol ünitesi tarafından verilen komutların hız ve devir kontrolleri gibi işlemeye yönelik değişiklikler ise operatör paneli tarafından yapılmaktadır. Bu kontrollere örnek vermek gerekirse kesme ilerlemesi yüzdesinin ayarlanması, CNC mod değişiklikleri, soğutma sıvısının manuel olarak açılıp kapatılması yada belirli fonksiyonların (makine tipine göre değişiklik gösterebilir) aktif ve pasif edilmesi olarak sıralanabilir.

CNC Operatör Paneli

CNC Makineler için Standart Operatör Paneli Modeli

CNC Operatör panelleri kontrol ünitesi tipinden bağımsız olarak birden fazla çeşit marka ve model olabilmektedirler. Bunun nedeni CNC operatör panellerinin genel olarak dijital giriş çıkışlar ile sistemde bulunan I/O ( Giriş-çıkış ünitesi ) kartına sinyaller göndermesi, bu sinyallerin durumuna göre üreticinin PLC üzerinden ilgili görevleri yerine getirmesi gösterilebilir. Makine modeline göre, makine üzerinde bulunan ekipmanların sayısı ve tipine göre onlarca farklı model operatör paneli bulunmaktadır.

Ayrıca bakınız:
“CNC Nedir ve Nasıl Çalışır?”

Çok fazla sayıda çeşidi olmasına rağmen operatör panellerin hemen hepsinde standart olarak bulunan switchler ve tuşlar bulunmaktadır. Bunlara örnek olarak mod değişim anahtarı, single block, cycle start ve feedrate override switchleri gösterilebilir. Bir çok operatör panelinin standart olarak bu tuşlara sahip olmasının nedeni CNC makinelerinin genel olarak çalışma veya ayarlama esnasında bu tuşlara ihtiyaç duymalarıdır.

Bu yazımızda çoğunluklu olarak CNC Operatör Panellerinde standart olarak bulunan tuşların açıklamalarını ve ne işe yaradıklarını anlatacağız.

Feedrate Override

Feedrate Override

Bu switch programda verilen ilerlemenin yüzdesini kontrol etmek için kullanılır. Örneğin program içinde G01 ile verilen F ilerlemesi 1000 verilmiş ise ve bu anahtar 90 olarak ayarlanırsa aktif F ilerlemesi 900 olur. Bu sayede iş parçası ve kesme durumuna göre her ilerleme değişikliği için program değiştirmeniz gerekmez. Bu anahtar ayrıca makinenin Jog modunda iken yapılacak manuel hareketlerinin hızını da kontrol eder.

Rapid Override

Rapid Override

Bu switch boşta ilerleme hızının yüzdesini ayarlar. Boşta ilerleme hızları program içinde sadece G00 ile belirtilir ve ilave bir F komutu kullanılmaz. Bu modun hangi kısmında sistemin kaç ilerleme ile hızlı hareket yapacağı makine tipi ve sistemde kullanılan motor tiplerine göre üretici firma tarafından belirlenir.

 


Eksen Tuşları

Eksen tuşları

Bu tuşlar eksenleri hareket ettirmek için kullanılır. Ana mod seçim anahtarının pozisyonuna göre ilgili hızlarda eksenler hareket eder. Örnek vermek gerekirse Jog modda Feedrate override ile belirlenen hızlarda, Rapid modda ise Rapid override ile belirlenen hızlarda hareket ederler. Makine tipine göre ilgili eksen sayısı kadar (+) ve (-) şeklinde bulunabilirler.

 

 

Cycle Start

Cycle Start

Bu tuş ilgili modun Auto veya DNC modunda olması durumunda bellekte aktif çağrılmış olan programın çalıştırılması işlevini görür.

 

 

 

Feed Hold

Feed Hold

Bu tuş aktif halde çalışmakta olan programın durdurulmasını sağlar. Bu durdurma programı yarıda kesmek değildir, programın olduğu yerde durmasını ve Cycle Start tuşuna basıldığında tekrar devam etmesini sağlayan bir işlev görür.

 

 

Emergency Stop

Emergency Stop

Bu tuş sistemi acil bir durumda tamamen durdurmaya yarar. Makine üreticisine göre değişse de genel olarak servo motorların enerjisi kesilir, çalışan bütün aksamlar durdurulur. Makine binmesi durumunda veya iş kazaları esnasında tüm ekipmanları en hızlı şekilde durdurmaya yönelik tasarlanmış bir yapısı bulunmaktadır.

 

 

Spindle Override

Spindle Override

Bu switch programda verilen iş mili dönme devrinin yüzdesini kontrol etmek için kullanılır. Örneğin program içinde M03 ile verilen S devri 1000 verilmiş ise ve bu anahtar 90 olarak ayarlanırsa aktif iş mili devri 900 olur. Bu sayede iş parçası ve kesme durumuna göre her devir değişikliği için program değiştirmeniz gerekmez.

 

 

 

İş Mili veya Ayna Tuşları

İş mili veya Ayna Kontrol Tuşları

Bu tuşlar manuel modda iş milini veya aynayı saat yönünde döndürmek, saat yönü tersinde döndürmek, durdurmak veya orient yaptırmak için kullanılır.

 

 

 

 

El Çarkı ( Handle veya MPG )

CNC El Çarkı

CNC modu Handle modda iken eksenleri hareket ettirmeye yarar. Her iki çizgi arasında ne kadar hareket edeceği yine operatör paneli üzerinde bulunan tuşlar yardımı ile belirlenir. Ekseni el ile hareket ettirmek ve iş parçasını işlemeye hazır hale getirme esnasında sıklıkla kullanılır.

 

 

 

Mode Select

Mode Select

Bu anahtar mode select olarak adlandırılır ve CNC makinesinin en temel anahtarıdır. Makinenin hangi modda olacağı ( Manuel, Auto, MDI vs..) bu anahtar yardımı ile seçilir. Yapılacak işleme uygun olan mod seçilerek arzu edilen işlem gerçekleştirilir.

 

CNC Mode Select – Modlar ve Anlamları

Chip Conveyor Control

Talaş Konveyörü Tuşları

Bu tuşlar yardımı ile makinenizde var ise talaş konveyörü çalıştırılabilir, durdurulabilir veya sıkışan talaşların atılması için ters yönde kısa süreli çalıştırılabilir.

 

 

 

Work Lamp

Aydınlatma Lambası Açma Kapama Tuşu

Bu tuş var ise makine işleme alanında bulunan aydınlatma lambasının açılması ve kapatılmasını sağlar.

 

 

 

Auxilary Function Lock

Auxilary Function Lock Tuşu

Bu tuşa basılması durumunda çalışmakta olan program içerisinde bulunan M, S ve T komutları işlenmez ve dikkate alınmaz.

 

 

Machine Lock

Machine Lock

Bu düğme eksenleri kilitler ve hareket etmelerini engeller. Manuel veya Auto modda olması farketmez. Bilinmesi gereken hareket komutu verildiğinde eksenleri fiziksel olarak kilitler iken (hareket etmelerini engellemek) pozisyon sayfasında eksenlerin pozisyonlarının değişmesidir. Makine taşınması esnasında ve program kontrolü esnasında sıklıkla kullanılır. Kullanıldıktan sonra ve kapatıldıktan sonra güvenlik için makine mutlaka tüm eksenlerde referansa gönderilmelidir.

Optional Stop

M01 Optional Stop

Bu tuş aktif iken program içerisinde verilen M01 komutlarında makine durur ve tekrar Cycle Start tuşuna basılmasını bekler. Program içerisinde M01 kullanılmamış ise durma gerçekleşmez. Sıklıkla program ortasında iş parçası bağlama yönü değiştirme veya çubuk sürücü makro programlarında kullanılır.

 

Dry Run

Dry Run

Bu tuş program içerisinde verilen G00 hareketlerini iptal ederek tüm hareketlerin yavaş ve üretici tarafından belirlenmiş hızlarda yapılmasını sağlar. Dikkatli program çalıştırmak veya yarıda kalmış programı hızlandırmak amaçlı kullanılabilir.

 

 

Block Skip

Block Skip

Bu tuş aktif iken program içerisinde başında ” / ” olan satırlar çalıştırılmaz ve pas geçilir. Örneğin bazı deliklere kılavuz çekmek ve bazılarına çekmek istemiyor iseniz çekmek istemediğiniz satırların başına ” / ” ekleyip bu modu aktif ederek bu delikleri atlama amaçlı kullanabilirsiniz.

 

Single Block

Single Block

Bu tuşun aktif edilmesi durumunda program adım adım çalıştırılır. Yani her satırda program durur ve sizden Cycle Start tuşuna basmanızı bekler. Programın ilk kez çalıştırıldığı durumlarda güvenlik ve kontrol amacı ile sıklıkla kullanılan bir tuştur.

 


Fazlası mı Gerekiyor?

Gönüllülerimiz birlikte çalışarak makine çevirisi kullanmadan burada yayınlanan makaleleri kendi ana dillerinde sizin için özenle hazırladılar. Konu ile ilgili daha fazla bilgi için tüm sitede arama yapabilirsiniz. Herhangi bir konuda destek almak, soru sormak, yayınlanmış bir makaleyi daha iyi hale getirmek yada görüş bildirmek için CNCarea.com forumlarında tartışma başlatabilir ve bize katılabilirsiniz.


Önceki İçerikCNC Freze | G73 Çevrimi | Talaş Kırmalı Delik Delme
Sonraki İçerikYeni Başlayanlar için CNC İşleme Merkezi ( CNC Freze ) Eğitimi